అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) సూచించిన అత్యవసర మార్గదర్శకాలు మన పాలకుల దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికా లోపాలను స్పష్టం చేస్తున్నాయి. చమురు అవసరాల కోసం భారతదేశం 85 శాతానికి పైగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతున్నా, ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరుల అభివృద్ధిలో ప్రభుత్వాలు ఘోరంగా విఫలమయ్యాయి. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం లాంటి అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు రాగానే సామాన్యుడిపై ధరల భారం వేయడం మినహా, పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ బలోపేతం లేదా వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ వంటి విధానపరమైన నిర్ణయాలను ముందే అమలు చేయలేకపోయాయి. చివరికి పౌరులే స్వచ్ఛందంగా ఇంధనాన్ని ఆదా చేయాలనే పిలుపులు, సంక్షోభ సమయాల్లో ప్రభుత్వాల ముందస్తు వ్యూహాత్మక వైఫల్యాలకు మరియు పాలనాపరమైన ఉదాసీనతకు అద్దం పడుతున్నాయి.

*న్యూఢిల్లీ:

నాలుగేళ్ల క్రితం నాటి కరోనా కష్టాలు, నిర్మానుష్యమైన రహదారులు, బంద్ అయిన ఆఫీసులు మళ్లీ దేశప్రజల కళ్లముందు కదలాడుతున్నాయి. అయితే ఈసారి ముప్పు కంటికి కనిపించని వైరస్ రూపంలో కాదు.. దేశ ప్రగతి చక్రాలను నడిపించే 'ఇంధనం' రూపంలో పొంచి ఉంది. ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా సామాజిక మాధ్యమాల్లో, ప్రధాన వార్తా ఛానళ్లలో తీవ్రంగా ట్రెండ్ అవుతున్న ఏకైక పదం "ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్" (Energy Lockdown)". పశ్చిమాసియాలో ముదురుతున్న యుద్ధ మేఘాల నేపథ్యంలో.. భారతదేశం తీవ్ర ఇంధన గండం ఎదుర్కోబోతోందా? మళ్లీ ఆంక్షల రోజులు రానున్నాయా? అనే ఆందోళన ప్రజల్లో వ్యక్తమవుతోంది. పార్లమెంటులో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ చర్చకు మరింత ఆజ్యం పోశాయి.

అసలు ఏంటి ఈ 'ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్'?
కరోనా కాలం లాగా ప్రజలను ఇళ్లకు పరిమితం చేయడం, సరిహద్దులను పూర్తిగా మూసివేయడం ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్ కాదు. సరళంగా చెప్పాలంటే, అంతర్జాతీయ లేదా దేశీయ కారణాల వల్ల ఇంధన వనరుల (పెట్రోల్, డీజిల్, గ్యాస్, విద్యుత్) తీవ్ర కొరత ఏర్పడినప్పుడు, వాటి వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వాలు చట్టబద్ధంగా విధించే కఠినమైన నియంత్రణలను "ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్" అంటారు. ఇది కేవలం "ఇంధనాన్ని ఆదా చేయండి" అంటూ ప్రభుత్వం ఇచ్చే ఉచిత సలహా కాదు; ఇది చట్టరీత్యా అమలు చేసే అత్యవసర ప్రణాళిక.

*సంక్షోభానికి కేంద్ర బిందువు: 'హార్ముజ్' దిగ్బంధం
ఈ ఇంధన భయాల వెనుక బలమైన భౌగోళిక రాజకీయ (Geopolitical) పరిణామాలు ఉన్నాయి. ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్, అమెరికాల మధ్య నడుస్తున్న యుద్ధ వాతావరణం వల్ల అంతర్జాతీయ చమురు రవాణాకు గుండెకాయ లాంటి *"హార్ముజ్ జలసంధి"  గుండా సరఫరా నిలిచిపోయింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా అయ్యే మొత్తం ముడి చమురులో దాదాపు 20 శాతం కేవలం ఈ చిన్న సముద్ర మార్గం గుండానే సాగుతుంది. ప్రధాని మోదీ పార్లమెంటులో మాట్లాడుతూ.. ప్రస్తుత అంతర్జాతీయ యుద్ధ వాతావరణ ప్రభావం సుదీర్ఘకాలం ఉండేలా ఉందని, కరోనా సమయంలో దేశం చూపిన ఉమ్మడి క్రమశిక్షణను మళ్లీ ప్రదర్శించాల్సి రావచ్చునని హెచ్చరించారు. దీంతో దేశంలో లాక్‌డౌన్ వస్తోందనే పుకార్లు షికారు చేశాయి.

*ఐఈఏ (IEA) 10-అంశాల శాస్త్రీయ ప్రణాళిక
అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (International Energy Agency - IEA) ప్రపంచవ్యాప్త చమురు కొరతను అధిగమించడానికి ఒక ప్రత్యేక శాస్త్రీయ ప్రణాళికను రూపొందించింది. ఈ నియంత్రణలను కఠినంగా అమలు చేయడం ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా రోజుకు 27 లక్షల బారెళ్ల చమురు వినియోగాన్ని తగ్గించవచ్చని ఐఈఏ లెక్కగట్టింది. అందులో భాగంగానే దేశాలు కొన్ని కఠిన నిబంధనలను అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది.
హైవేలపై వాహనాల వేగాన్ని కనీసం 10 కి.మీ/గంట తగ్గించడం ద్వారా ఇంధన సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, వారానికి కనీసం 3 రోజులు ఉద్యోగులకు 'వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్' ఇవ్వడం ద్వారా రవాణా అవసరాలను తగ్గించడం ఇందులో ప్రధానమైనవి. అలాగే పెద్ద నగరాల్లో 'కార్-ఫ్రీ సండేస్' నిర్వహించడం, ప్రైవేట్ కార్ల వాడకాన్ని సగానికి తగ్గించడానికి నంబర్ ప్లేట్ ఆధారిత 'ఆడ్-ఈవెన్' విధానాన్ని తీసుకురావడం, మెట్రో, బస్సు ఛార్జీలను తగ్గించి పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్‌ను ప్రోత్సహించడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలి. అత్యవసరమైతే తప్ప విమాన ప్రయాణాలను నిలిపివేసి వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌లను వాడటం, ఎక్కువ విద్యుత్ వినియోగించే పరిశ్రమల పనివేళలను కుదించడం, రాత్రి వేళల్లో మాల్స్, ఆఫీసుల్లో ఏసీలు, అలంకరణ లైట్లను అదుపు చేయడం, సంప్రదాయ వాహనాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) వాడకాన్ని వేగవంతం చేయడం వంటి ఆంక్షలను ఐఈఏ ప్రతిపాదించింది.

*భారతదేశంపై ప్రభావం.. మన బలహీనతలు
భారతదేశానికి ఈ ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్ ముప్పు ఎందుకు ఎక్కువగా ఉందంటే, మన దేశ ఇంధన అవసరాల భారం పూర్తిగా దిగుమతులపైనే ఆధారపడి ఉంది. దేశీయ అవసరాల కోసం భారత్ దాదాపు '85% నుండి 88% వరకు' ముడి చమురును ఇతర దేశాల నుంచే దిగుమతి చేసుకుంటుంది. ఇక మన దేశంలో వాడే ఎల్‌పీజీ (LPG) వంటగ్యాస్‌లో 60% పైగా కేవలం సంక్షోభంలో ఉన్న హార్ముజ్ జలసంధి మార్గం ద్వారానే వస్తుంది.
ప్రస్తుతం ఈ మార్గంలో అంతరాయం కలగడం వల్ల, దేశంలో గ్యాస్ కొరత రాకుండా ప్రభుత్వం ముందస్తు జాగ్రత్తగా "ఎసెన్షియల్ కమొడిటీస్ యాక్ట్" (Essential Commodities Act) ద్వారా కమర్షియల్ (వ్యాపార) అవసరాల కంటే గృహ వినియోగ వంటగ్యాస్ సరఫరాకే మొదటి ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. ఇప్పటికే ప్రీమియం పెట్రోల్, పారిశ్రామిక డీజిల్ ధరలు పెరగడం ఈ సంక్షోభ సూచనలకు అద్దం పడుతోంది.

నిజంగా లాక్‌డౌన్ రాబోతోందా? వాస్తవం ఏంటి?
ప్రస్తుతానికైతే భారతదేశంలో ఎలాంటి అధికారిక 'ఎనర్జీ లాక్‌డౌన్' గానీ, ఆంక్షలు గానీ విధించలేదు. దేశ అవసరాలకు సరిపడా ముడి చమురు నిల్వలు (Strategic Petroleum Reserves) మన వద్ద భూగర్భంలో సురక్షితంగా ఉన్నాయని, ప్రజలు ఎలాంటి ఆందోళనకు గురికావద్దని అధికారిక వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి.

 భారతశక్తి ముఖ్య సూచన:
అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధర బ్యారెల్‌కు $100 మార్కును దాటితే మాత్రం దేశీయంగా ఇంధన ధరలు పెరగడం ఖాయం. ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, తద్వారా నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు (Inflation - ద్రవ్యోల్బణం) సామాన్యుడికి భారంగా మారతాయి. కాబట్టి, ప్రభుత్వం అధికారికంగా లాక్‌డౌన్ ప్రకటించే వరకు వేచి చూడకుండా.. భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకుని మన వంతుగా స్వచ్ఛందంగా ఇంధనాన్ని ఆదా చేయడం, పబ్లిక్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ లేదా కార్ పూలింగ్ (వాహనాలను పంచుకోవడం) అలవాటు చేసుకోవడం దేశ హితానికి, మన జేబుకు ఎంతో మంచిది.