హైదరాబాద్:

పైకి చూస్తే సాధారణ కాలనీ లేదా బస్తీ నాయకులుగా కనిపిస్తారు. కానీ, లోపల మాత్రం వారు శాసించే అధికార పరిధి, నడిపే రాజకీయ వ్యూహాలు అపారం. చట్టం, నిబంధనలు అనే పదాలకు వారి నిఘంటువులో తావే లేదు. నగరంలో ఒక బలమైన ప్రత్యేక శక్తి కేంద్రంగా ఎదిగిన ‘గల్లీ లీడర్’ వ్యవస్థ ఇప్పుడు సమాంతర అండర్ గ్రౌండ్ పాలన సాగిస్తోంది. అక్రమ ఆర్థిక వనరులు, భయపెట్టే రౌడీయిజమే బలగంగా మార్చుకున్న ఈ ముఠాలు నగర ప్రజల జీవనాన్ని అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. ఎంతటి ఉన్నతాధికారైనా, ప్రజాప్రతినిధి అయినా వీరి క్షేత్రస్థాయి నెట్‌వర్క్ ముందు మోకరిల్లాల్సిందేననే చేదు నిజాలు ‘ఫోరం ఫర్ యాంటీ కరప్షన్ అండ్ హ్యూమన్ రైట్స్’ జరిపిన తాజా అధ్యయనంలో వెల్లడయ్యాయి.

ఎవరీ గల్లీ లీడర్? అధికారిక ముద్ర లేని అపరిమిత అధికారం!

మూడు అంచెల రక్షణ వలయం:
ఈ క్షేత్రస్థాయి నాయకులు స్వతంత్రంగా ఎదగరని, వీరి వెనుక బలమైన రాజకీయ, పరిపాలనా రక్షణ వ్యవస్థ ఉంటుందని ఈ అధ్యయనం స్పష్టం చేస్తోంది.

 అధికార పక్ష మధ్యవర్తులు:
 వీరికి సిద్ధాంతాలతో పనిలేదు. ఏ పార్టీ అధికారంలో ఉంటే ఆ పార్టీ జెండా పట్టుకుంటారు. కేవలం సర్దుబాటు రాజకీయాలే వీరి ఏకైక లక్ష్యం.
 
వ్యవస్థల లొంగుబాటు: 
కొందరు మున్సిపల్ సిబ్బంది, కిందిస్థాయి పోలీసులు వీరి చెప్పుచేతల్లో నడుస్తున్నారు. వీరు తలచుకుంటే అక్రమ నిర్మాణాల నోటీసులు మాయమవుతాయి, కీలకమైన ప్రభుత్వ దస్త్రాలు కనుమరుగవుతాయి. ఇదంతా ఒక ప్రణాళికాబద్ధమైన ‘సెట్టింగ్ సిస్టమ్’ ద్వారా సాగుతోంది.

తెర వెనుక సాగుతున్న ప్రధాన దురాగతాలు.
1.భూకబ్జాలు - అక్రమ నిర్మాణాలు
ప్రభుత్వ భూములు, చెరువులు, నాలాలు, పార్కు స్థలాలను కబ్జా చేయడం వీరి ప్రధాన వ్యాపారం. పేదల పేరిట నకిలీ కాలనీలు సృష్టించి విక్రయిస్తుంటారు. ఒకవేళ మున్సిపల్ యంత్రాంగం నుంచి నోటీసులు వచ్చినా వీరు లెక్కచేయరు. వీరి వెనుక ఉండే న్యాయవాదుల బృందం ఈ వివాదాలను కోర్టుల పరిధిలోకి నెట్టి కాలయాపన చేస్తుంది.

2.మాఫియా తరహా వసూళ్ల పర్వం
నగరంలో కొత్తగా ఇల్లు నిర్మించాలంటే మున్సిపల్ అనుమతులతో సంబంధం లేకుండా ఈ గల్లీ లీడర్లకు ‘గల్లీ పర్మిషన్ ఫీజు’ చెల్లించాల్సిందే. వ్యాపార సంస్థల నుంచి నెలవారీ వసూళ్లు, స్థానిక ఉత్సవాలు, పండుగల పేరిట బలవంతపు చందాలు వసూలు చేయడం వీరి దినచర్యగా మారింది.

3.ఓటు బ్యాంకు దోపిడీ - పోలింగ్ నియంత్రణ
ఎన్నికల ప్రక్రియను వీరు పూర్తిగా అపహాస్యం చేస్తున్నారు. ఓటర్ల జాబితాలో మార్పులు చేయడం, నకిలీ ఓట్లను భారీగా చేర్చడం, ప్రత్యర్థులకు మద్దతు ఇచ్చే ఓటర్లను బెదిరింపులతో పోలింగ్ కేంద్రాలకు రాకుండా నియంత్రించడం వంటి చర్యలకు పాల్పడుతున్నారు.

4.యువత పెడదారి - ‘రాజకీయ నర్సరీలు’
ఉపాధి లేని నిరుద్యోగ యువతను చేరదీసి, వారికి చిన్నపాటి ఆర్థిక అవసరాలు తీరుస్తూ తమ సొంత ముఠాలుగా మార్చుకుంటున్నారు. గొడవలు, సెటిల్‌మెంట్లు, రాజకీయ దాడులకు వీరిని వాడుకుంటున్నారు. నేరపూరిత రాజకీయాలకు ఈ గల్లీ వ్యవస్థ ఒక నర్సరీలా ఉపయోగపడుతోంది.

సమాజంపై ప్రభావం: 
భయ గుప్పిట్లో నగర జీవనం
ఈ సమాంతర వ్యవస్థ కారణంగా నగరంలో సామాన్యుడు, నిజాయితీపరుడు బ్రతకడం దుర్భరంగా మారుతోంది. అక్రమాలను ప్రశ్నించిన వారిపై భౌతిక దాడులు జరుగుతున్నాయి. మహిళలు, బలహీన వర్గాలపై అధికార దుర్వినియోగానికి ఒడిగడుతున్నారు. దీంతో నగర సంస్కృతి అంతా భయాందోళనల నీడలోకి వెళ్ళిపోతోంది.

ప్రభుత్వాల నిస్సహాయతకు కారణమేంటి?
ఎన్నికల వ్యూహాల్లో వీరిపై ఉన్న ఆధారపడటం, ఓటు బ్యాంకును కోల్పోతామనే భయం, పరిపాలనా యంత్రాంగంపై రాజకీయ ఒత్తిళ్ల కారణంగానే ప్రభుత్వాలు ఈ గల్లీ లీడర్ల వ్యవస్థను నిర్మూలించలేకపోతున్నాయి. ఫలితంగా వీరు సమాజానికి హానికరమైన శక్తులుగా రూపాంతరం చెందారు.

వ్యవస్థ ప్రక్షాళనకు మార్గాలు ఇవే..
 రాజకీయ విముక్తి: 
మున్సిపల్, పోలీస్ శాఖలను రాజకీయ జోక్యం నుండి పూర్తిగా విముక్తం చేయాలి. అధికారులకు స్వతంత్ర అధికారాలు ఇవ్వాలి.
 
నిష్పక్షపాత చర్యలు:
 అక్రమ నిర్మాణాలు, భూకబ్జాలపై ఎటువంటి ఒత్తిళ్లకు లొంగకుండా కఠిన చట్టాల ప్రకారం చర్యలు తీసుకోవాలి.
 
ఓటర్ల జాబితా శుద్ధీకరణ: ఎన్నికల సంఘం నకిలీ ఓట్లను ఏరివేసేందుకు క్షేత్రస్థాయిలో పారదర్శక తనిఖీలు చేపట్టాలి.

 పౌర కమిటీల బలోపేతం: స్థానిక రెసిడెంట్ వెల్ఫేర్ అసోసియేషన్లు, పౌర కమిటీలకు చట్టబద్ధమైన అధికారాలు కల్పించాలి.
 
బాధితులకు రక్షణ:
 అక్రమాలను ధైర్యంగా ప్రశ్నించే పౌరులకు, సామాజిక కార్యకర్తలకు రక్షణ కల్పించే ప్రత్యేక చట్టాన్ని తీసుకురావాలి.

నగర పాలన కేవలం బల్దియా చేతుల్లోనే లేదు, గల్లీ లీడర్ల భయ రాజకీయాల నీడలో నడుస్తోంది. ఈ క్షేత్రస్థాయి నేరగాళ్ల వెనుక ఉన్న బడా రాజకీయ శక్తులను బట్టబయలు చేసి, కఠినంగా శిక్షించనంత కాలం నగరంలో నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం వర్ధిల్లదు. ఈ గల్లీ లీడర్ల సంస్కృతి కేవలం ఒక వ్యక్తిగత నేరం కాదు.. అది మొత్తం వ్యవస్థ వైఫల్యానికి నిదర్శనం. దీనిపై తక్షణమే ఉక్కుపాదం మోపాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.